Ongo Nekativi – Ilifia – hoko atu…

Fa’u ‘e Faifekau Mosiana Fisi’ipeau

Taipe & ‘Etita: Linda Tu’ulakitau

Hoko atu mei he uike kuo ‘osi′…

‘Oku ou talitali lelei ‘a e Tonga kotoa pē ‘oku ke me’a mai mei he ngaluopē ki he vahevahe ‘oku fai mei he peesi ‘o e Lea ‘o e Mo’ui′ mei he God-be-Glorified Ministry.

‘Oku tau hoko atu foki he uike ni mei he ongo nekativi ko e ILIFIA ‘a ia ‘oku ne fa’a lōmia kitautolu, ke tau tuiaki lotolahi ke tau ikuna.

Folofola: 2 Kalonikali 20:1-30

‘Oku talanoa ‘a e Folofola′ ki he tu’i hono 4 ‘o Siuta, ko Sihosafate. Ko e tu’i na’e muimui fakamātoato ‘aupito kia Sihova pea ne tauhi ki he’ene ngaahi fekau.′ ‘I he tolu ta’u ‘o ‘ene pule′, na’a ne fekau atu ha kau pilinisi mo ha kau taula’eiki pea mo ha kau Livai, kenau ‘alu takai ki he ngaahi kolo ‘o Siuta′ ‘o ako’i ‘a e kakai′ ki he Tohi ‘o e Fono′ pe ko e Tohitapu.′ Pea koe’uhí ko ‘ene vivili ke fekumi ki he ‘Otua′ mo hono finangalo′, na’e tapuaki’i ia ‘e Sihova he na’e fakautuutu ‘ene koloa’ia′, tu’umālie′ mo langilangi’ia′ (Kalonikali 17:7-11).

‘Aho ‘e taha, na’e ha’u hono ngaahi fili′ kenau tau’i ia. Ko e kau Moape′, mo ‘Amoni mo Mo’unga Seia. Na’e manavahē lahi ‘aupito ‘a Sihosafate. He na’e fu’u tokolahi ‘aupito ‘a e fu’u kau tau′, nau ‘iate ia mo e me’a tenau malava mo hono ki’i kakai.′ Na’a ne ongo’i faingata’a’ia lahi. Ka na’e ‘ikai fo’i pe holomui ‘a Sihosafate, ka na’a ne fili ke ne tu’u hake ‘o kailavaki (shout-out). He ko e ikuna’i ‘o e ILIFIA′, ko e lea mo kailavaki lotolahi!

Ko e ilifia′ ‘oku ne ma’u ‘a e fu’u ivi mālohi ke ne lolomi ‘o fakalongo’i kitautolu. ‘I he ngaahi fonua ‘oku pule’i ‘aki ‘a e fakaaoao ‘a e ma’u mafai′, ko e tau’atāina ke lea′ (freedom of speech) mo e le’o ‘o e taautaha′ (individual voice) pe ko ha kulupu, ‘oku fakata’e’aonga’i pe lolomi ia. Ka ko e Folofola ‘a e ‘Otua′ – ko e ikuna’i ‘o e ilifia′, ko e kailavaki!

Talamai ‘e ‘Aisea 40:9 – “’E Saione, talafekau ‘o e ongoongolelei′, hiki hake ho le’o′ ‘i he mālohi, kailavaki le’olahi! ‘E Selusalema, kaila, pea ‘oua te ke manavahē. Tala ki he ngaahi kolo ‘o Siuta′ – ko ho ‘Otua′, vakai ‘oku ha’u!” Ko e me’a ia ke tau fai′ ke tau kaila ta’emanavahē ‘aki ‘a e Folofola ‘a e ‘Otua′. ‘O ‘ikai ‘i he ngaahi lea fakalotosi’i mo e ngaahi lea ta’e’iai ha ‘amanaki (hopeless words), ka tau hiki hake hotau le’o′ ‘i he lotu mo e fakafeta’ia ‘a e ‘Otua′. Ko hai ‘a e ‘Otua′? Koe hā ‘a e me’a kuo fai ‘e he ‘Otua′ ma’au′? Pea koe hā ‘a e me’a ‘e fai ‘e he ‘Otua′ ma’a ‘Ene fānau ‘oku nau ‘ofa kiate IA′?

Ikuna’i ‘a e Manavahē – Kaila ‘i he Lotu! Ko hai ‘a e ‘Otua′? Who God is? (vv.1-6).

Taimi na’e ‘omai ai ‘a e ongoongo′ ko e fu’u kau tau fakatahataha tokolahi ‘a e ngaahi tu’i ‘e toko tolu, ko ‘enau ha’u fakataha ke tau’i ‘a Siuta. ‘I he a’u ‘a e ongoongo ko ia′ ki he telinga ‘o Sihosafate′ (v.3), talamai na’e hanga ‘e he ilifia′ ‘o fakavaivai’i hono loto′. Na’e ‘ikai ko ha ki’i fakakaukau pē ki ha manavahē, na’e ‘ikai ko ha manavahē na’e feinga’i ke tui ki ai – ka ko e matu’aki ilifia mo’oni! Ko e faka’auha mo e mate mo’oni kuo pau, ‘oku ha’u ke fetaulaki mo ia pea mo hono kakai.′

Ko Sihosafate′ ko e tu’i lelei mo’oni ia! Na’a ne mo’ui mā’oni’oni mo faitotonu, pea ko e tu’i ‘apasia ‘Otua ia ‘o Siuta. Na’a ne tataki lelei ‘a hono kakai′. Pea na’a ne fai ‘a e me’a ‘oku totonu ‘i he fofonga ‘o Sihova′, ‘o hangē ko ‘ene tamai ko ‘Asa.′ Ka ‘i he taimi ‘o e pole lahi ki he’ene mo’ui′ kuo tukituki mai ‘i hono matapā, na’a ne a’usia ‘a e manavahē ‘i hono loto.′ Ko ia na’a ne fai ‘a e me’a lahi ki he ‘Otua′ pea mo hono kakai′ (vv.5&6). Na’a ne tu’u hake ‘i he lotolotonga ‘o hono kakai′ ‘o lotu tōtōaki kia Sihova.

‘Oku ‘ikai foki ko ha me’a fakamā ia pe ko ha me’a ngalivale, pe te tau tukuaki’i ‘oku fakamala’ia ha taha ‘oku ne tō loto, pe a’usia ha mōmeniti ‘o e ilifia′ pe manavahē ‘i he’ene mo’ui.′ Talamai ‘e ‘Aisea 54:4 – “’Oua te ke manavahē, he’ikai fakamaa’i koe. Pea ‘oua te ke puputu’u, he’ikai ha me’a te ke kula ai. He ngalo ‘iate koe ho’o nofo taka pē. Pea he’ikai te ke to e manatu ki he manukia ‘o ho’o nofo uitou′”. Taimi na’e a’usia ai ‘e Sihosafate ‘a e ilifia′, na’e ‘ikai te ne faka’atā ‘a e ilifia′ ke ne fakapōliō’i ‘ene mo’ui′. Ka na’a ne tu’u hake he lotolotonga ‘o e kakai ‘a e ‘Otua′, pea ‘i he fale ‘o e ‘Otua′ ‘o kailavaki ‘ene lotu mo ‘ene vete mei hono ngutu′, ko hai ‘a e ‘Otua′?

Sio ki he Veesi 6: “’E Sihova ko e ‘Otua ‘o ‘emau ngaahi tamai′. ‘Oku ke TOKOTAHA pē. ‘Oku ke ‘afio ‘i Hevani, ko KOE ‘oku ke pule ki he ngaahi pule’anga kotoa ‘o mamani.′ Pea ‘oku ‘i ho nima′ ‘a e ivi′ mo e mafai′, pea ‘oku ‘ikai ha taha te ne lava ‘o tu’u kiate KOE.

Ko Sihova ko e ‘Otua ia ‘o ‘etau ngaahi tamai′ – ‘uhinga kia ‘Epalahame (tamai ‘a e kakai tui′), ‘Aisake (na’a ne to e keli ‘a e ngaahi vai ‘o ‘ene tamai′ ne tanu ‘e honau ngaahi fili′) pea mo Sekope (ivi ke liliu ivi ‘o e ‘Otua′ mo e tangata′). Ko e kau tangata ni kotoa na’a nau a’usia ‘a e momeniti ‘o e ilifia′ pe manavahē. Ko ‘Epalahame mo ‘Aisake′, na’a na ilifia ‘ona loi ko hona uaifi, ko hona tuofefine, telia ‘ena mo’ui.′ Na’e manavahē ‘a Sekope kia ‘Isoa he’ene foki ki ‘api.′ Ko ia na’a ne tukuatu (send) fakamu’omu’a hono mali′ mo ‘ene fānau′ kenau mu’omu’a atu kia ‘Isoa.

Ko e kau tangata ni kotoa, na’e fakahaofi kinautolu ‘e he ‘Otua′ mei he’enau manavahē. Koe’uhí pē ko Sihova ko e ‘Otua ‘o ‘etau ngaahi tamai′, ko e ‘Otua tauhi kovinānite IA, ‘oku ne fai ki he’ene ngaahi lea′ mo ‘ene ngaahi palōmesi′, pea ko e ‘Otua falala’anga. ‘Oku ne fakamo’oni kiate kitautolu, ‘oku ne ta’eliliu, ‘oku ne tatau ‘aneafi mo e ‘aho ni ‘o ta’engata! Koe hā na’a ne fai ki he’etau ngaahi tamai′, te ne lava ke ne fai ia kiate koe mo au.

Ke ke ikuna’i ho’o manavahē – kailavaki, pea ke kalanga he lotu, ko hai ‘a e ‘Otua′? Who God is? Koe hā na’a ne fai ki he’etau ngaahi tamai′ mo ‘etau ngaahi kui′ mo kinautolu na’a nau holomu’a ‘iate kitautolu.′ ‘E malava ‘e he ‘Otua′ ke ne fai mo to e fai mo to e fai (do it again and again and again) ‘iate koe mo ho hako′ ‘o ta’engata. Koe’uhí he ‘oku ke ‘ilo’i ko hai ‘a e ‘Otua′! Ko e ‘Otua′ ko e Pule ‘o e ngaahi pule’anga′. Ko e ‘Otua Mafimafi pea ta’eliua, pea ko e ngaahi tu’i′ mo e kakai′ kotoa ‘oku ‘A’ANA ia. Talamai ‘e Saame 24:1 – “’Oku ‘a Sihova ‘a e fonua′ mo e me’a kotoa ‘oku ‘i ai′, ‘a māmani mo e kau nofo ‘i ai′”.

Ko hai ‘a e ‘Otua′? Ko e ‘Otua ia ‘o e mālohi (power). ‘Oku ne malava ke ne fai ‘a e me’a kotoa ‘oku ne loto ke fai′. ‘Oku ne fakatupu pe faka’auha. ‘Oku ne hiki hake pe tuku hifo! Pea ‘oku ‘ikai ha taha ‘e lava ke fakafepaki, pe ala ta’ofi ha me’a ‘oku ne fakakaukau ke fai. ‘Aisea 46:9&10 – “Ko ‘ELA AU, ‘oku ‘ikai haku ua, ko e ‘Otua′ AU ‘oku ‘ikai haku tuha. ‘Eku tala mei he kamata’anga′ ‘a e ngaahi me’a ‘e hoko ‘amui′, mo ‘eku tala mei he kuonga mu’a′ ‘a e ngaahi me’a ‘oku te’eki ke fai′ ‘o pehē: Ko ‘EKU fakakaukau′ ‘e tu’u′, pea ko e me’a ‘oku ou loto ki ai′, ‘e fai′”.

‘Oku anga fēfē ‘eta fakatokanga’i ‘oku uesia ‘a e ‘Otua′ ‘i he founga ‘oku ta tali’aki ‘a e ilifia′? Na’e ‘ilo’i ‘e Sihosafate ko hai ‘a e ‘Otua′ kiate ia. ‘I he ‘ai ke to e mahino ange′, ke ke ikuna’i ‘a e ilifia′, kalanga ki ho ‘Otua′ ‘i he lotu, ‘o ke fakahā, ko hai ‘a e ‘Otua′ ‘i ho’o ‘ilo′ pea mo ho’o a’usia mei he’ene Folofola′. Falala kiate IA, ko e ‘Otua IA ‘o ‘etau ngaahi tamai′, ko e ‘Otua ‘o e ‘univeesi′, pea ‘oku ne mafimafi. ‘Oku ne folofola mai ‘ia ‘Aisea 41:9&10 – “’Oua ‘e manavahē, he ‘oku ou ‘iate koe ‘e AU, ‘oua ‘e kilokilo holo, he ko ho ‘Otua′ AU. Te u poupou koe ‘e AU, ‘io, te u tokoni kiate koe, ‘io, te u pukepuke koe ‘aki ‘a e to’omata’u ‘o ‘eku faitotonu′”.

Tau ngata heni he uike ni, ka tau toki hoko atu he uike kaha’u′, ‘o faka’osi atu ai ‘a e ongo nekativi ko e Ilifia′.

‘Ofa ke tāpuekina kimoutolu ‘e he ‘Otua′. ‘Ofa lahi atu ki he Tonga kotoa mo e lotu.

Mosiana Fisi’ipeau

Mei he God be Glorified Ministry.

Be the first to comment

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.